احساس کردن یک جسم سخت و نامتعارف زیر دندان، واقعاً کلافه‌کننده است. زبانتان را با تردید روی دندان می‌کشید و متوجه می‌شوید بله، روکش دندانتان کنده شده است! در این لحظه پر استرس، احتمالاً اولین و مهم‌ترین سوالی که در ذهن شما تکرار می‌شود این است که با روکش دندان افتاده چکار کنیم تا آسیب بیشتری به دندان نرسد؟ قبل از هر چیز لطفاً یک نفس عمیق بکشید و خونسردی خود را حفظ کنید. افتادن روکش دندان یک اتفاق بسیار شایع است و به‌ندرت یک اورژانس پزشکی ترسناک محسوب می‌شود. اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: رفتار و تصمیمات شما در همین چند ساعت اول مشخص می‌کند که آیا دندانپزشک می‌تواند همان روکش سالم را بدون هزینه اضافه سر جایش برگرداند، یا اینکه با یک اشتباه کوچک مجبور به پرداخت هزینه سنگین برای قالب‌گیری مجدد می‌شوید. در این راهنمای سریع و کاربردی دقیقاً به شما می‌گوییم که آیا روکش افتاده قابل چسباندن است و برای نجات دندان بی‌دفاع خود چه اقداماتی را باید فوراً انجام بدهید و از چه کارهایی پرهیز کنید.
علت افتادن روکش دندان چیست؟
شاید از خودتان بپرسید وکش دندان افتاده چکار کنیم؟ این روکش‌ها که با چسب‌های بسیار قوی دندانپزشکی چسبانده می‌شوند، پس چطور کنده می‌شوند؟ چند علت وجود دارد:
- پوسیدگی زیر روکش: این شایع‌ترین دلیل است. اگر خوب مسواک نزنید، باکتری‌ها از مرز بین لثه و روکش به زیر آن نفوذ می‌کنند. وقتی دندان از زیر نرم شود و بپوسد، روکش دیگر تکیه‌گاهی ندارد و می‌افتد.
- شسته شدن و از بین رفتن چسب: چسب‌های دندانپزشکی هرچقدر هم قوی باشند، بعد از گذشت چندین سال و تماس مداوم با آب دهان، غذاهای گرم و سرد و محیط اسیدی دهان، کم‌کم ضعیف شده و حل می‌شوند.
- غذاهای چسبناک و سفت: گاز زدن به یک تکه ته‌دیگ سفت، جویدن یخ، یا خوردن گز، سوهان و کارامل می‌تواند روکش را از جای خود بیرون بکشد.
- دندان‌قروچه: اگر شب‌ها در خواب دندان‌هایتان را محکم روی هم فشار می‌دهید، فشاری چندبرابر حالت عادی به چسب روکش وارد می‌کنید که در نهایت باعث کنده شدن آن می‌شود.
بلافاصله بعد از افتادن روکش دندان چه اقداماتی انجام بدهیم؟
اولین ثانیه‌های پس از کنده شدن روکش، مهم‌ترین زمان برای جلوگیری از مشکلات بعدی است. یک روکش سالم ارزش مالی و درمانی زیادی دارد، بنابراین به محض اینکه متوجه شدید روکش از جای خود خارج شده است، این سه مرحله را بادقت انجام بدهید:
- روکش را فورا از دهان خارج کنید: بزرگترین خطر در این لحظه، بلعیدن روکش یا پریدن آن به مجرای تنفسی است. بدون دستپاچگی، روکش را به آرامی از دهان بیرون بیاورید.
- روکش را زیر آب ولرم بگیرید: با استفاده از یک مسواک بسیار نرم، خرده‌های غذا یا بقایای چسب قدیمی را به‌آرامی از داخل و بیرون آن پاک کنید. مراقب باشید در حین شستشو، روکش از دستتان داخل چاه سینک نیفتد (بهتر است راه آب را ببندید).
- روکش را در یک محیط امن نگهداری کنید: روکش تمیز شده را داخل یک قوطی کوچک دردار (مانند قوطی قرص خالی و تمیز) یا یک زیپ‌کیپ قرار بدهید. پیچیدن روکش در دستمال کاغذی خطرناک است؛ زیرا ممکن است بیفتد یا آن را با زباله اشتباه بگیرید و دور بیندازید.
راهنمای مراقبت از دندان بعد از افتادن روکش در خانه
بعد از قدم اول که نگهداری از روکش بود، به این سوال می‌رسیم که روکش دندان افتاده چکار کنیم؟ وقتی روکش می‌افتد، بخش داخلی دندانتان که بسیار حساس است، لخت و بی‌دفاع در معرض هوای دهان و غذاها قرار می‌گیرد. تا زمانی که به مطب دندانپزشکی برسید، حتماً برای مراقبت از دندان بعد از افتادن روکش نکات زیر را رعایت کنید:
- دندان را به حال خود رها نکنید: فکر نکنید چون روکش افتاده نباید مسواک بزنید! با یک مسواک نرم، خیلی آرام اطراف دندان را تمیز کنید.
- شست‌وشو با آب‌نمک: روزی یک یا دو بار دهانتان را با آب‌نمک ولرم و رقیق بشویید تا لثه‌های اطراف دندان متورم نشوند.
- با آن طرف دهان غذا نخورید: تا زمانی که روکش سر جایش برنگشته، جویدن غذا را کاملاً به‌سمت دیگر دهانتان منتقل کنید.
- درد و حساسیت را کم کنید: اگر دندانتان با خوردن آب خنک یا کشیدن نفس عمیق تیر می‌کشد، می‌توانید کمی خمیردندان ضدحساسیت را با انگشت روی دندان بمالید و نشویید.
آیا می‌توان روکش دندان را در خانه چسباند؟
یکی از خطرناک‌ترین سوالاتی که افراد در زمان دستپاچگی می‌پرسند این است که آیا می‌توان روکش دندان را در خانه چسباند؟ و متاسفانه برخی به‌سراغ جعبه ابزار خانگی می‌روند.
تحت هیچ شرایطی از چسب قطره‌ای، چسب آهن، چسب ۱۲۳ یا هر نوع چسب صنعتی دیگری استفاده نکنید. این مواد حاوی ترکیبات شیمیایی به‌شدت سمی هستند که پالپ (عصب و عروق) دندان را مسموم کرده و باعث مرگ بافت زنده دندان می‌شوند. علاوه‌براین، کندن این چسب‌های سخت در مطب دندانپزشکی غیرممکن است و پزشک مجبور می‌شود بخش زیادی از دندان اصلی شما را همراه با چسب بتراشد که معمولاً به از دست رفتن کامل دندان ختم می‌شود. در بیشتر مواقع، دندانی که با چسب قطره‌ای چسبانده شده باشد، دیگر قابل نجات دادن نیست و باید کشیده شود.
اگر دندانتان درد ندارد و مجبور هستید به یک مهمانی یا جلسه کاری مهم بروید، می‌توانید از داروخانه‌ها چسب موقت دندانپزشکی (یا حتی چسب دندان مصنوعی) تهیه کنید. خمیر را داخل روکش خشک بگذارید و به‌آرامی روی دندانتان فشار دهید. یادتان باشد این فقط یک راهکار موقتی برای یکی دو روز است و اصلاً جایگزین کار دقیق و بهداشتی دندانپزشک نمی‌شود.
افتادن روکش دندان عصب‌کشی‌شده؛ یک خطر خاموش و بدون درد
اگر دندانی که روکش آن افتاده، در گذشته درمان ریشه (عصب‌کشی) شده است، شرایط شما حساس‌تر از حالت عادی است. افتادن روکش دندان عصب‌کشی‌شده یک اورژانس پنهان است. اما چرا؟
دندانی که عصب‌کشی می‌شود، دیگر زنده نیست. یعنی خون‌رسانی ندارد و رطوبتش را از دست می‌دهد. درست مثل شاخه درختی که از تنه جدا شده و بعد از مدتی خشک و شکننده می‌شود، این دندان هم بسیار ترد و آسیب‌پذیر است.
روکش برای این دندان‌ها نقش یک کمربند محکم را دارد که دیواره‌های شکننده دندان را در آغوش می‌گیرد و نمی‌گذارد از هم بپاشند. وقتی روکش می‌افتد، دیواره‌های خشک دندان زیر فشار فک، خیلی راحت ترک می‌خورند یا از ریشه می‌شکنند. نکته گول‌زننده این است که چون دندان عصب ندارد، شما هیچ دردی حس نمی‌کنید! خیلی‌ها فکر می‌کنند چون درد ندارند، پس عجله‌ای هم نیست. در حالی که اگر این دندان از ریشه بشکند، دیگر هیچ راهی جز کشیدن آن وجود نخواهد داشت.
جدول راهنما: چه زمانی باید سریع به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
راهنماهای معتبر پزشکی می‌گویند میزان اورژانسی بودن افتادن روکش، بستگی به علائمی دارد که شما در آن لحظه تجربه می‌کنید. این جدول ساده به شما نشان می‌دهد که چقدر باید عجله کنید:
وضعیت فعلی دندان شما | میزان فوریت | چه باید کرد؟ |
درد شدید، ورم کردن لثه یا خونریزی که بند نمی‌آید | اورژانس فوری | همین امروز با کلینیک تماس بگیرید و مراجعه کنید. این یعنی دندانتان عفونت کرده یا به عصب آسیب رسیده است. |
دندان قبلاً عصب‌کشی شده است (الان روکش ندارد) | فوریت بالا | در اولین فرصت (فردا یا پس‌فردا) مراجعه کنید تا دیواره‌های خشک دندان نشکنند. |
دندان زنده است اما به‌شدت به سرما و گرما حساس شده | نیاز به پیگیری | با چسب موقت داروخانه روکش را بگذارید (اختیاری) و برای ۲ تا ۳ روز آینده وقت ویزیت بگیرید. |
هیچ دردی ندارید، دندان زنده است و روکش فقط لق شده یا افتاده | شرایط عادی | با آن طرف دهان غذا بخورید، دندان را تمیز نگه دارید و با خیال راحت برای روزهای آینده یک وقت معاینه بگیرید. |
درمان در کلینیک: آیا روکش افتاده قابل چسباندن است؟
وقتی به مطب دندانپزشکی می‌رسید، پزشک ابتدا دندان اصلی و سپس خود روکش را با دقت معاینه می‌کند تا برای چسباندن مجدد روکش دندان تصمیم‌گیری کند.
خبر خوب این است که اگر دندان زیرین نپوسیده باشد و روکش هم کج نشده یا نشکسته باشد، دندانپزشک به‌راحتی و در کمتر از چند دقیقه، چسب‌های قدیمی را پاک می‌کند، محیط را کاملاً ضدعفونی کرده و روکش را با یک چسب قدرتمند جدید سر جایش می‌چسباند.
اما اگر دندان زیرین دچار مشکل شده باشد چه؟ پایگاه معتبر پزشکی Healthline در مقاله‌ای پیرامون همین موضوع و در پاسخ به پرسش رایج «روکش دندان افتاده چکار کنیم»، به نکته علمی روشنی اشاره کرده است: در بسیاری از مواقع، حتی اگر دندان زیرین شما دچار آسیب یا شکستگی جزئی شده باشد، دندانپزشک مهارت این را دارد که با کمی اصلاح، ترمیم پایه و آماده‌سازی مجدد، از همان روکش قبلی استفاده کند. بااین‌حال، اگر پوسیدگی عمیق باشد و حجم زیادی از بافت دندان از بین رفته باشد، روکش قدیمی دیگر روی دندان کیپ نمی‌شود و برای جلوگیری از نشت باکتری‌ها، قالب‌گیری و ساخت یک روکش جدید و بی‌نقص ضروری خواهد بود.
شکستن روکش دندان چه فرقی با کنده شدن آن دارد؟
خیلی از افراد شکستن روکش دندان را با افتادن کامل آن اشتباه می‌گیرند. اگر روکش سفت و محکم روی دندانتان چسبیده، اما یک تکه از رویه سفیدرنگ (چینی یا پرسلن) آن لب‌پر شده است، داستان کاملا فرق می‌کند. چسباندن مواد ترمیمی به سطح روکش‌های سرامیکی در داخل دهان، معمولا دوام زیادی ندارد و خیلی زود دوباره می‌شکند.
- اگر شکستگی روکش کوچک باشد، دندانپزشک فقط لبه‌های تیز آن را پولیش می‌کند تا زبانتان را زخم نکند.
- اگر شکستگی بزرگ باشد و فلز زیرین روکش نمایان شده باشد، تنها راهکار اصولی و ماندگار، تعویض کامل روکش است.
سخن پایانی
در این مقاله سعی کردیم به‌طور جامع بگوییم که با روکش دندان افتاده چکار کنیم. افتادن روکش دندان اتفاق ترسناکی نیست و قرار نیست به قیمت از دست دادن دندانتان تمام شود. تنها چیزی که اهمیت دارد این است که خونسردی خود را حفظ کنید، روکش را در جای امن نگه دارید و در اولین فرصت از یک متخصص کمک بگیرید. یادتان باشد که به تعویق انداختن مراجعه به دندانپزشک، فقط باعث می‌شود دندان بی‌دفاع شما بیشتر آسیب ببیند. در این شرایط، مراجعه به یک مرکز تخصصی و مجهز که بتواند با مواد درجه‌یک و اورجینال دندان شما را نجات بدهد، بهترین تصمیمی است که می‌توانید بگیرید. پزشکان باتجربه ما در کلینیک دندانپزشکی سما، به‌خوبی با استرس و نگرانی شما در این شرایط آشنا هستند و در سریع‌ترین زمان ممکن، وضعیت دندانتان را ارزیابی می‌کنند. فرقی نمی‌کند که نیاز به چسباندن مجدد روکش فعلی داشته باشید یا به دلیل آسیب دیدن دندان، نیازمند یک روکش جدید و باکیفیت باشید؛ ما در کلینیک دندانپزشکی سما با بهره‌گیری از بهترین مواد و دقیق‌ترین تجهیزات، سلامت و آرامش را دوباره به لبخند شما هدیه می‌دهیم. اگر روکش دندانتان افتاده است، همین حالا تلفن را بردارید و برای یک معاینه سریع با ما تماس بگیرید.
سایر منابع: