ارتودنسی شاخهای از دندانپزشکی است که بر بهبود ظاهر، سلامت و عملکرد دندانها و فکها تمرکز دارد. هدف از آن، ایجاد لبخندی جذاب است که هم از نظر زیبایی و هم از نظر عملکردی سالم باشد. وقتی صحبت از این روش به میان میآید، باید موارد زیادی را در نظر گرفت؛ از درک انواع مختلف درمانهای ارتودنسی تا تصمیمگیری در مورد اینکه کدام درمان برای شما مناسب است. در این مقاله قصد داریم یک نمای کلی از ارتودنسی دندان به شما ارائه دهیم تا بتوانید تصمیم آگاهانهای در مورد روش درمان خود بگیرید. در کلینیک دندانپزشکی سما، با هدف رضایت مراجعان و ارائه بهترین خدمات، پیشرفتهترین تجهیزات و ارتودنتیستهای باتجربه و متخصص را به کار گرفته تا مراجعان یک درمان موفق و بیدردسر را تجربه کنند.

منظور از ارتودنسی دندان چیست؟
ارتودنسی، رشته تخصصی دندانپزشکی است که به تشخیص، پیشگیری و درمان ناهنجاریهای دندان و صورت میپردازد. هدف آن بهبود عملکرد و زیبایی دندانها، فکها و صورت، بهوسیله اصلاح ناهماهنگیها، شلوغی دندانها و موارد دیگر است. ارتودنتیستها از تکنیکهای مختلف از جمله بریسها، تراز کنندههای شفاف و سایر ابزارها استفاده میکنند تا به تدریج دندانها را در موقعیت صحیح خود قرار دهند. آنها همچنین مشکلات مربوط به بایت، مانند اوربایت، آندربایت و کراسبایت را برطرف میکنند. ارتودنسی دندان معمولا نیازمند تعهد طولانیمدت است، زیرا روند حرکت دندانها در موقعیتهای مناسب خود، ممکن است چندین ماه یا حتی چند سال طول بکشد. با اینحال، مزایای درمان ارتودنسی معمولا دائمی است و سلامت دهان و دندان و عزت نفس را بهبود میبخشد.
دقیقا چه افرادی به انواع درمان ارتودنسی دندان نیاز دارند؟
افرادی که حداقل یکی از مشکلات زیر را داشتهباشند، نیاز به ارتودنسی دندان دارند:
- دندانهای کج یا شلوغ
- اوربایت
- آندربایت
- کراسبایت
- اپنبایت
- فاصله بین دندانها
- اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)
- مشکلات گفتاری و تنفسی

مزایای ارتودنسی دندان چیست؟
این نوع درمان میتواند مزایای متعددی را برای افراد با ناهنجاریهای دندان و صورت ارائه دهد. برخی از این مزایا عبارتند از:
- بهبود سلامت دهان و دندان: نگهداری و تمیز کردن دندانهایی که به درستی تراز شدهاند، آسانتر است. همچنین این درمان موجب کاهش خطر پوسیدگی دندان، بیماری لثه و سایر مشکلات سلامت دهان میشود.
- عملکرد بهتر بایت: این روش موجب همترازی دندانها و فکها میشود و جویدن، صحبت کردن و تنفس را آسانتر میکند.
- بهبود طاهر: ارتودنسی میتواند ظاهر دندانها و صورت را بهبود بخشد و اعتمادبهنفس را افزایش دهد.
- کاهش خطر آسیب به دندانها و لثه: دندانها و فکهای ناهماهنگ، خطر آسیب به دندانها و لثهها را افزایش میدهد. این نوع درمان دندانپزشکی، با همتراز کردن دندانها و فکها به کاهش این خطر کمک کند.
- افزایش کیفیت خواب: ارتودنسی با باز کردن راه هوایی، کاهش خروپف و آپنه خواب، موجب بهبود تنفس میشود.
- مزایای طولانیمدت: این روش اثری همیشگی دارد و لبخندی سالمتر و جذابتر برای شما به ارمغان میآورد.

معایب مرتب کردن دندانها چیست؟
در حالیکه درمان ارتودنسی شامل مزایای زیادی است، اما معایبی نیز دارد، از جمله:
- هزینه: این روش دندانپزشکی ممکن است گران باشد و در بسیاری موارد تحت پوشش بیمه قرار نگیرد.
- تعهد زمانی: ارتودنسی معمولاً چند ماه تا چند سال طول میکشد که بستگی به شدت ناهنجاریهای دندانی و صورت دارد.
- ناراحتی: روند حرکت دندانها و تنظیم فک ممکن است ناراحتکننده باشد، به خصوص در مراحل اولیه درمان.
- چالشهای بهداشت دهان و دندان: بریسها یا سایر وسایل مرتبط میتوانند حفظ بهداشت دهان و دندان را دشوارتر کنند و به مراقبت و توجه بیشتر برای مسواک زدن و نخ دندان کشیدن نیاز دارند.
- محدودیتهای غذایی: در طول درمان، افراد ممکن است نیاز داشتهباشند از غذاهای خاصی که ممکن است به بریسها یا دستگاههای دیگر ارتودنسی آسیب بزنند، اجتناب کنند.
- نگرانیهای ظاهری: برخی از افراد نسبت به ظاهر بریسها یا دیگر تجهیزات، احساس خوشایندی ندارند، بهویژه اگر بزرگسال یا نوجوان باشند.
- بازگشت: در برخی موارد، پس از درمان ممکن است دندانها بهتدریج به موقعیت اصلی خود برگردند، بهخصوص اگر فرد طبق توصیه دندانپزشک، از نگهدارنده استفاده نکند.

اگر ارتودنسی انجام ندهیم چه اتفاقی رخ میدهد؟
اگر ناهماهنگیها و بینظمیهای دندان و صورت درمان نشوند، ممکن است طیف وسیعی از مشکلات را برای دهان و دندان به همراه داشتهباشد، از جمله:
- پوسیدگی دندان و بیماری لثه: تمیز کردن دندانهای بههم ریخته و ناهمتراز دشوار است و خطر پوسیدگی دندان و بیماری لثه را افزایش میدهد.
- مشکلات جویدن و صحبت کردن: مشکلات مربوط به بایت و همترازی فک میتواند جویدن و صحبت کردن صحیح را دشوار کند.
- اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ): نامرتبی دندانها و فکها ممکن است منجر به اختلالات TMJ شود که درد و ناراحتی در مفصل فک و همچنین سردرد و گوش درد ایجاد میکند.
- مشکلات گفتاری: نامنظمی دندانها و فکها میتواند باعث مشکلات گفتاری شود، مانند صحبت کردن نوکزبانی یا اشکال در تلفظ برخی کلمات.
- مشکلات تنفسی: مسیرهای هوایی باریک ناشی از بینظمیهای دندان و صورت، ممکن است تنفس صحیح را بهخصوص در هنگام خواب دشوار کند.
- مسائل مربوط به عزت نفس: ناهماهنگی و بینظمی دندانی و صورت میتواند باعث مشکلات عزت نفس شود و زندگی اجتماعی و حرفهای فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
دندانها چطور و طی چه مراحلی با کمک ارتودنسی منظم میشوند؟
ارتودنسی دندان شامل چندین مرحله برای اصلاح مشکلات دندانی و صورت و دستیابی به بایت مناسب است. مراحل کلی آن به شرح زیر است:
مشاوره اولیه
اولین قدم در این درمان، مشاوره اولیه با ارتودنتیست است. در طول جلسه مشاوره، او دندانها و فکهای بیمار را معاینه میکند، با اشعه ایکس از آنها عکسبرداری میکند و یک برنامه درمانی تهیه میکند. کلینیک دندانپزشکی سما راه را برای مشاوره با دندانپزشکان متخصص و تصمیمگیری درباره شروع درمان، هموار کرده است.
نصب دستگاههای ارتودنسی
بسته به طرح درمانی، ارتودنتیست ممکن است بریسها یا سایر دستگاه ارتودنسی را روی دندانها نصب کند تا روند حرکت آنها به موقعیتهای مورد نظر آغاز شود. این دستگاهها بهمرور زمان به دندانها و فکها فشار ملایمی وارد میکنند و بهتدریج آنها را به جای صحیح خود بازمیگردانند.
تنظیمات منظم
در طول دوره درمان، بیمار باید بهطور مرتب به ارتودنتیست مراجعه کند تا دستگاههای ارتودنسی دندان را تنظیم کند. در این جلسات، متخصص دستگاهها را بررسی و در صورت نیاز تنظیم میکند تا به حرکت دندانها و فکها در موقعیتهای صحیح ادامه دهد.
نصب نگهدارندهها
هنگامیکه دندانها در موقعیتهای صحیح خود قرار گرفتند، ارتودنتیست بریسها یا سایر دستگاهها را برمیدارد و برای بیمار یک نگهدارنده قرار میدهد. این نگهدارنده به حفظ موقعیت جدید دندانها و جلوگیری از برگشت آنها به موقعیت اولیه کمک میکند.

انواع روش های ارتودنسی دندان
روشهای مختلفی برای این درمان وجود دارد که برخی از رایجترین آنها عبارتند از:
- بریسهای فلزی: رایجترین نوع ارتودنسی دندان، بریسها هستند که شامل نصب براکتهای فلزی روی دندانها و اتصال آنها با سیم میشوند.
- بریسهای سرامیکی: بریسهای سرامیکی مشابه بریسهای فلزی سنتی هستند، اما از براکتهای شفاف یا همرنگ دندان استفاده میکنند که کمتر از براکتهای فلزی به چشم میآیند.
- بریسهای لینگوال: این بریسها به جای جلو، به پشت دندانها متصل و کمتر دیده میشوند.
- بریسهای دیمون: این بریسها به جای نوارهای الاستیک از یک گیره مخصوص برای نگه داشتن سیم در جای خود استفاده میکنند که امکان حرکت موثرتر دندان و ناراحتی کمتر را فراهم میکند.
- الاینرهای شفاف: سینیهای لاستیکی شفاف هستند که روی دندانها قرار میگیرند و بهتدریج آنها را در موقعیت صحیح قرار میدهند. این ترازکنندههای قابل جابهجایی هستند و برای همین به گزینهای محبوب برای بزرگسالان تبدیل شدهاند.
- گسترشدهندههای دهانی: این دستگاهها برای توسعه فک بالا و رفع مشکلات بایت استفاده میشوند.
- هدگیر: هدگیر یک دستگاه خارجی است که برای اصلاح مشکلات شدیدتر بایت مورد استفاده قرار میگیرد و اغلب همراه با بریسها یا سایر دستگاههای ارتودنسی استفاده میشود.

بهترین روش ارتودنسی دندان چیست؟
بهترین روش برای این نوع درمان، به نیازهای هر فرد، شدت ناهنجاریهای دندان و صورت و ترجیحات او بستگی دارد. هر نوع درمان ارتودنسی دندان، مزایا و معایب خاص خود را دارد.بهعنوان مثال بریسهای فلزی برای اصلاح بیشتر انواع بینظمیهای دندانی و صورت موثر هستند و معمولا قیمت مقرونبهصرفهای دارند. با اینحال، آنها ممکن است باعث ناراحتی یا تحریک گونهها و لثهها شوند. برای اطلاع از اینکه کدام روش برای شما بهتر است با متخصصان ما در کلینیک دندانپزشکی سما مشورت کنید.
آیا درمان ارتودنسی در سن ۴۰ سالگی امکانپذیر است؟
بله، در سن ۴۰ سالگی نیز میتوان این درمان را انجام داد. در واقع، تعداد زیادی از بزرگسالان بهدنبال درمان ارتودنسی دندان برای اصلاح بینظمیهای دندان و بهبود ظاهر خود هستند.روشهای مختلفی برای بزرگسالان وجود دارد، از جمله بریسهای فلزی، بریسهای سرامیکی، ترازکنندههای شفاف و بریسهای لینگوال. نوع درمان به نیازها و اهداف هر فرد بستگی دارد.توجه به این نکته مهم است که ارتودنسی برای بزرگسالان ممکن است بیشتر از کودکان یا نوجوانان طول بکشد، زیرا رشد استخوان فک متوقف شده است و به زمان بیشتری برای جابهجایی به موقعیت مورد نظر نیاز دارد. علاوهبراین، بزرگسالان ممکن است قبل از شروع درمان، نیاز به رسیدگی به سایر مشکلات دندانی مانند بیماری لثه داشتهباشند.بهطورکلی، سن افراد مانعی برای ارتودنسی دندان نیست و بزرگسالان میتوانند از طریق این روش به لبخندی سالم و زیبا دست یابند. ارتودنتیست، وضعیت هر فرد را ارزیابی میکند و مناسبترین طرح درمانی را به او پیشنهاد میدهد

ارتودنسی دندان چقدر طول میکشد؟
مدت زمان این درمان، بسته به نیاز هر فرد و نوع درمان مورد استفاده متفاوت است. بهطورکلی، درمان با بریسهای سنتی معمولا ۱۸ تا ۲۴ ماه طول میکشد، در حالی که درمان با ترازکنندههای شفاف بسته به پیچیدگی مشکل، به ۶ تا ۱۸ ماه زمان نیاز دارد.مدت زمان درمان میتواند تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله شدت ناهنجاریهای دندانی و صورت، سن فرد و انطباق او با برنامه درمانی قرار گیرد. افرادی که کاملا از دستورالعملهای ارتودنتیست خود پیروی و بهداشت دهان و دندان را رعایت میکنند، معمولا زودتر به نتایج مطلوب میرسند. توجه به این نکته ضروری است که ارتودنسی دندان فرآیندی است که نیازمند صبر و تعهد هم از سوی بیمار و هم از ارتودنتیست است. در حالی که مدت درمان ممکن است طولانی به نظر برسد، اما مزایای آن تا آخر عمر باقی میماند. متخصص ارتودنسی میتواند مدت زمان درمان را بر اساس نیازها و اهداف هر فرد مشخص کند.
کودکان را باید از چه سنی نزد متخصص ارتودنتیست ببریم؟
کودکان باید تا سن ۷ سالگی ارزیابی ارتودنسی انجام دهند. زیرا برخی از ناهنجاریهای دندانی و صورت مانند شلوغی، کراسبایت و اوربایت ممکن است در این سن آشکار شوند و مداخله زودهنگام میتواند درمان را راحتتر و سریعتر کند.در سن ۷ سالگی، بسیاری از کودکان، ترکیبی از دندانهای شیری و دائمی را دارند که به ارتودنتیست اجازه میدهد تا دندانهای در حال رشد، فک و بایت را ارزیابی کند. در برخی موارد، درمان زودهنگام که بهعنوان ارتودنسی رهگیری شناخته میشود، به هدایت رشد فک و ایجاد فضای بیشتری برای رویش صحیح دندانهای دائمی کمک میکند.

تغذیه در دوران ارتودنسی باید چگونه باشد؟
در طول درمان، یک رژیم غذایی متعادل و مغذی برای حمایت از سلامت دهان و دندان و موفقیت درمان مهم است. بیماران باید از انواع غذاهای غنی از مواد مغذی مانند میوهها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین بدون چربی و لبنیات کمچرب استفاده کنند و در عین حال از غذاهای سفت و چسبناک که میتوانند به دستگاههای ارتودنسی دندان آسیب بزنند، خودداری کنند. غذاهای نرم، مانند سبزیجات پخته و گوشتهای خوب پختهشده، مانع از ناراحتی در طول درمان میشوند. همچنین بهداشت دهان و دندان، از جمله مسواک زدن منظم و نخ دندان کشیدن و نوشیدن آب فراوان برای جلوگیری از کمآبی بدن و شستشوی ذرات غذا بسیار مهم است.
در صورت شل شدن و یا کنده شدن براکت ارتودنسی چه کنیم؟
شل شدن یا شکستگی براکتها یک مشکل رایج در طول درمان و معمولاً بهراحتی قابل ترمیم است. اگر چنین اتفاقی برای شما رخ داد، مهم است که در اسرع وقت با مطب ارتودنتیست تماس بگیرید تا یک جلسه فوری برای ترمیم آن برنامهریزی کند.
چطور براکت ارتودنسی را تمیز کنیم؟
تمیز کردن براکتها را میتوان با استفاده از مسواک بین دندانی، نخ دندان مخصوص ارتودنسی، مسواک و دهانشویه انجام داد. برسهای بین دندانی، برسهای باریکی هستند که برای تمیز کردن اطراف براکتها و سیمها استفاده میشوند. نخهای مخصوص کمک میکنند تا بین براکتها و سیمها بهراحتی تمیز شوند. مسواک زدن دو بار در روز با یک مسواک نرم و خمیر دندان حاوی فلوراید ضروری است. استفاده از دهانشویه بعد از مسواک زدن نیز میتواند به از بین بردن باکتریها و خوشبو شدن نفس کمک کند.

ارتودنسی نامرئی چیست؟
ارتودنسی نامرئی، روشی است که در آن از تجهیزات شفاف یا همرنگ دندان برای صاف کردن دندانها استفاده میشود. این تجهیزات که ممکن است الاینرهای شفاف یا بریسهای سرامیکی باشند، نسبت به بریسهای فلزی سنتی، کمتر در معرض دید قرار میگیرند. بههمین دلیل انتخاب محبوب بزرگسالان و نوجوانانی هستند که میخواهند ظاهر طبیعی خود را در حین درمان حفظ کنند.
ارتودنسی متحرک چیست؟
این روش شامل دستگاههایی است که بهراحتی توسط بیمار از دهان خارج میشوند. این دستگاهها معمولا از پلاستیک یا اکریلیک ساخته میشوند و میتوانند برای اصلاح مشکلات جزئی مانند دندانهای کج یا شلوغ استفاده شوند. ارتودنسی متحرک با اعمال فشار ملایم به دندانها عمل میکند و بهمرور زمان آنها را به موقعیت مورد نظر انتقال میدهد. افراد میتوانند برای خوردن غذا و تمیز کردن دندانها، دستگاه را جدا کنند، اما برای دستیابی به نتایج دلخواه باید آن را برای مدتزمان مشخصی در روز استفاده کنند.
ارتودنسی ثابت چیست؟
دستگاههایی هستند که به دندانها متصل میشوند و توسط بیمار قابل برداشتن نیستند. این بریسها از براکتها و سیمهای فلزی ساخته شدهاند و دندانها را بهتدریج به موقعیت مورد نظر منتقل میکنند. ارتودنسی ثابت را میتوان برای درمان طیف وسیعی از مشکلات، از ساده تا پیچیده، مورد استفاده قرار داد و اغلب برای افرادی که نیاز به جابهجایی قابل توجه دندانها دارند، توصیه میشود.
ارتودنسی رنگی چیست؟
نوعی از ارتودنسی ثابت است که به بیماران این امکان را میدهد تا بریسهای خود را با انتخاب از طیف گستردهای از رنگها برای کشهایی که سیمها را در جای خود نگه میدارند، سفارشی کنند. این کشها قابل تغییر هستند و به افراد این فرصت را میدهند که سبک مورد علاقه خود را انتخاب کنند. ارتودنسی رنگی بهویژه در میان کودکان و نوجوانان محبوب است، زیرا آنها میتوانند رنگهایی را انتخاب کنند که با تیمهای ورزشی یا کارتون مورد علاقهشان، مطابقت داشتهباشد. البته باید بدانید که کشها بر حرکت دندانها تاثیر نمیگذارند، اما میتوانند این انگیزه را به افراد بدهد تا مراقب بریسهای خود باشند و عادات بهداشت دهان و دندان را در طول درمان حفظ کنند.

ارتودنسی دیمون چیست؟
این روش نوعی درمان ارتودنسی ثابت است که از براکتها برای صاف کردن دندانها استفاده میکند. برخلاف بریسهای سنتی که از کش یا بند برای نگه داشتن سیم در جای خود بهره میبرند، بریسهای دیمون از مکانیزم لغزشی استفاده میکنند که به سیم اجازه میدهد، آزادانهتر حرکت کند. این ویژگی، اصطکاک و فشار روی دندانها را کاهش میدهد و در نتیجه یک تجربه درمانی راحتتر و کارآمدتر را برای فرد فراهم میکند. بریسهای دیمون نیز نسبت به بریسهای سنتی به تنظیم کمتری نیاز دارند. این بریسها در سبکهای مختلف از جمله فلزی، سرامیکی و شفاف عرضه میشوند که آنها را به گزینهای محبوب برای افرادی تبدیل میکند که میخواهند روشی محتاطانه و مؤثر برای صاف کردن دندانهای خود داشتهباشند.
ارتودنسی لینگوال چیست؟
نوعی درمان ارتودنسی نامرئی است که در آن از براکتها و سیمهایی استفاده میشود که به پشت دندانها متصل میشوند و آنها را از دید خارج میکنند. این روش به افراد این امکان را میدهد که بدون اینکه کسی متوجه شود، تحت درمان قرار بگیرند و دندانهای خود را صاف کنند. این روش بهصورت سفارشی و متناسب با دندانهای هر بیمار انجام میشود و براکتها و سیمها بهگونهای طراحی میشوند که تا حد امکان کوچک و راحت باشند. در حالیکه تنظیم و نگهداری بریسهای لینگوال نسبت به بریسهای سنتی چالشبرانگیزتر است، اما روشی محتاطانه و مؤثر برای افرادی است که نگران ظاهر دندانهای خود در طول درمان هستند.

مراحل انجام ارتودنسی دندان
این روش شامل مراحل مختلفی است که برای اصلاح نامرتبی دندانها و فکها استفاده میشوند. این مراحل عبارتند از:
- مشاوره اولیه
- نصب دستگاههای ارتودنسی
- تنظیمات منظم
- استفاده از نگهدارندهها
بهطور کلی، ارتودنسی یک فرآیند تدریجی است که شامل استفاده از وسایل تخصصی و تنظیمات منظم برای دستیابی به نتایج مطلوب است. مراحل دقیق به نیازها و برنامه درمانی هر فرد بستگی دارد.
آیا ارتودنسی در سنین بالا هم انجام می شود؟
بله، این روش را میتوان در سنین بالا انجام داد، اگرچه ممکن است بهدلیل تغییر در ساختار استخوان و کاهش تراکم استخوان، چالش برانگیزتر باشد. با پیشرفت فناوری، گزینههای ارتودنسی گسترش یافته است و این امکان را برای افراد مسن فراهم میکند تا به لبخندی زیباتر و سالمتر دست یابند. برای تعیین بهترین گزینههای درمانی و خطرات و مزایای احتمالی این درمان دندانپزشکی در سنین بالاتر بهتر است با ارتودنتیست خود مشورت کنید.
آیا ارتودنسی دندان درد دارد؟
ارتودنسی دندان ممکن است باعث ناراحتی یا درد شود، اما در حالت کلی بهعنوان یک تجربه دردناک در نظر گرفته نمیشود. میزان ناراحتی ممکن است بسته به نوع درمان، شدت مشکلات و تحمل درد هر فرد متفاوت باشد.
هنگامیکه بریسها برای اولین بار نصب یا تنظیم میشوند، افراد ممکن است کمی ناراحتی یا درد را تجربه کنند، زیرا دندانهای آنها تحت فشار قرار میگیرد. این ناراحتی معمولا چند روز تا یک هفته طول میکشد و میتوان آن را با مسکنهای بدون نسخه یا با خوردن غذاهای نرم کنترل کرد.ترازهای نامرئی نیز ممکن است با جابجایی دندانها در موقعیت صحیح، ناراحتی ایجاد کنند، اما اغلب کمتر از چیزی است که با بریسها تجربه میشود.بهطور کلی، درمان ارتودنسی به گونهای طراحی شده است که تا حد امکان برای بیماران راحت باشد. ارتودنتیستها اقداماتی را برای به حداقل رساندن ناراحتی انجام میدهند و اطمینان حاصل میکنند که بیماران در طول روند درمان، تجربه مثبتی دارند.
سخن پایانی
ارتودنسی دندان یک حوزه تخصصی از دندانپزشکی است که بر اصلاح نامرتبی و ناهمترازی دندانها و فکها تمرکز دارد. این نوع درمان، یک روش بسیار موثر برای بهبود ظاهر، عملکرد و سلامت کلی دندانها و لثههاست. ارتودنسی را میتوان در هر سنی با انواع مختلفی از بریسها و الاینرها انجام داد. با مراقبت و نگهداری مناسب، نتایج این درمان تا پایان عمر باقی میماند و بههمین دلیل آن را به یک سرمایهگذاری ارزشمند در سلامت دندانها و لثهها تبدیل میکند. برای انتخاب بهترین روش، با ارتودنتیستهای باتجربه و حرفهای کلینیک دندانپزشکی سما مشورت کنید.