درمان دندان درد ناگهانی در شب

درمان دندان درد ناگهانی در شب یعنی یک تصمیم دقیق و آگاهانه برای کنترل اوضاع. این اتفاق یکی از آزاردهنده‌ترین تجربیاتی است که می‌تواند خواب و آرامش را مختل کند. معمولاً پوسیدگی دندان شایع‌ترین علت دندان‌درد است؛ اما عوامل دیگری مانند آبسه دندان، بیماری لثه، ترک‌خوردگی یا شکستن دندان نیز می‌توانند موجب این درد شدید شوند. حتی گیر کردن تکه‌های غذا بین دندان‌ها یا روی لثه می‌تواند با فشار آوردن به دندان موجب درد ناگهانی شود. برای کنترل موقت درد تا زمان مراجعه به دندانپزشک، روش‌هایی مانند پاکسازی دهان، مصرف مسکن‌های مناسب، استفاده از ژل‌های بی‌حس‌کننده، کمپرس سرد، شستشو با آب‌نمک یا پراکسید رقیق، و به‌کارگیری میخک، نعناع یا سیر توصیه می‌شود. در ادامه به دلایل این معضل و روش‌های علمی برای درمان دندان درد ناگهانی در شب می‌پردازیم.

چرا درد دندان در شب شدیدتر است؟

بسیاری از افراد متوجه می‌شوند که درد دندان هنگام شب و به‌ویژه زمان دراز کشیدن برای خواب بدتر می‌شود.

یکی از دلایل این پدیده آن است که هنگام دراز کشیدن، خون به‌سمت سر و ناحیه صورت جریان بیشتری پیدا می‌کند. افزایش جریان خون در اطراف دندان مشکل‌دار می‌تواند باعث تشدید حس درد و ضربان در آن ناحیه شود.

عامل دیگر سکوت است و نبودن عوامل پرت‌کننده حواس. طبق گفته medicalnewstoday.com، در طول روز مشغولیت‌های ذهنی و صداهای محیطی تا حدی درد را از کانون توجه خارج می‌کنند؛ اما شب‌هنگام توجه کامل فرد به درد معطوف و احساس درد بیشتر می‌شود.

برخی عادات شبانه ممکن است درد دندان را بدتر کنند. مثلاً افرادی که دندان‌قروچه می‌کنند فشار اضافی به دندان‌هایشان وارد کرده و درد آن را تشدید می‌کنند.

رعایت نکردن بهداشت دهان قبل خواب (مانند مسواک نزدن و نخ دندان نکشیدن) می‌تواند باقی‌مانده‌های غذا را در بین دندان‌ها نگه دارد و طی شب باعث التهاب لثه یا تحریک عصب دندان شود. به‌همین‌دلایل، برای درمان دندان درد ناگهانی در شب باید مراقبت بیشتری قبل‌از خواب داشته باشید.

روش‌های فوری تسکین درد دندان در شب

به‌طورکلی در درمان دندان درد ناگهانی در شب، هدف اصلی کاهش درد تا زمان مراجعه به دندانپزشک در روز بعد است. روش‌های زیر که مبتنی بر توصیه‌های علمی هستند، می‌توانند به‌طور موقت درد دندان را آرام کنند.

پاکسازی دهان و استفاده از نخ دندان

ابتدا دهان را با آب ولرم به خوبی بشویید تا بقایای غذا پاک شود. سپس با ملایمت از نخ دندان برای خارج کردن مواد غذایی گیرکرده بین دندان‌ها استفاده کنید.

مصرف مسکن‌های بدون نسخه

استفاده از مسکن‌هایی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن (از دسته داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی NSAIDs) یا استامینوفن می‌تواند به کاهش التهاب عصب دندان و تسکین درد کمک کند. تحقیقات نشان داده‌اند که NSAIDها در کنترل درد دندان حتی موثرتر از مسکن‌های مخدردار هستند، بنابراین ایبوپروفن (در صورت نداشتن منع پزشکی) یکی از بهترین انتخاب‌ها است. از قرار دادن قرص آسپرین یا مسکن مستقیم روی دندان دردناک خودداری کنید؛ چون تماس مستقیم مواد اسیدی دارو با لثه می‌تواند به بافت لثه آسیب برساند.

استفاده از ژل یا پماد بی‌حس‌کننده موضعی

داروهای موضعی حاوی بنزوکائین می‌توانند با بی‌حس کردن موقت ناحیه دردناک، خوابیدن را آسان‌تر کنند. البته باید از مصرف مقدار بیش‌ازحد توصیه‌شده خودداری کنید و توجه داشته باشید که بنزوکائین برای کودکان زیر ۲ سال ممنوع است. استفاده نابه‌جا و بیش‌ازحد بنزوکائین در موارد نادر می‌تواند عوارض جدی مانند متهموگلوبینمی (اختلال در اکسیژن‌رسانی خون) ایجاد کند. بنابراین مطابق دستورالعمل از این ژل‌ها استفاده کنید.

کمپرس سرد

قرار دادن کمپرس یخ روی گونه در سمت دندان درد می‌تواند با کاهش جریان خون موضعی و کم کردن التهاب، درد را کم کند. برای این کار چند تکه یخ را درون یک پارچه یا حوله نازک قرار بدهید و روی گونه همان سمت بگذارید. هر بار حدود ۱۵ دقیقه کمپرس را نگه دارید و سپس ۱۵ دقیقه استراحت دهید. توجه کنید که کمپرس یخ را مستقیم روی پوست بدون محافظ نگذارید تا پوست دچار سرمازدگی نشود.

بالا نگه داشتن سر هنگام خواب

زمانی که قصد خوابیدن دارید، سر خود را بالاتر از سطح بدن قرار دهید. می‌توانید یک یا دو بالش اضافه زیر سر بگذارید تا سر در وضعیت بالاتر قرار بگیرد. بسیاری از افراد این روش ساده را موثر می‌یابند و می‌توانند راحت‌تر به خواب بروند.

شستشو با آب‌نمک گرم

آب‌نمک یک محلول ضدعفونی‌کننده طبیعی است و شستشوی دهان با آب نمک ولرم می‌تواند باکتری‌های دهان را کاهش دهد و در درمان دندان درد ناگهانی در شب موثر باشد. نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و آن را به‌مدت ۳۰ ثانیه در دهان بچرخانید، سپس بیرون بریزید. آب‌نمک علاوه‌بر خاصیت ضدباکتری، به خارج کردن بقایای غذا از لابه‌لای دندان‌ها نیز کمک می‌کند و لثه‌های ملتهب را تسکین می‌دهد. مزیت دیگر آن نسبت به دهان‌شویه‌های دیگر این است که برای کودکان (در صورت قورت ندادن) بی‌خطرتر است.

دهان‌شویه پراکسید هیدروژن (آب اکسیژنه) رقیق

اگر در منزل آب اکسیژنه ۳٪ دارید، می‌توانید یک بخش از آن را با یک بخش آب معمولی رقیق کرده و به عنوان دهان‌شویه استفاده کنید. غرغره کردن محلول پراکسید هیدروژن به‌مدت کوتاه (حداکثر ۳۰ ثانیه) می‌تواند به کاهش پلاک باکتریایی و عفونت لثه کمک کند. پژوهش‌ها نشان داده که شستشوی دهان با محلول پراکسید هیدروژن می‌تواند تعداد باکتری‌های دهان و التهاب لثه را کاهش دهد.

پس‌از استفاده دهان را با آب معمولی بشویید. این روش برای کودکان مناسب نیست؛ زیرا ممکن است محلول را تصادفا قورت دهند که خطرناک است. همچنین در بزرگسالان نیز نباید محلول پراکسید بلعیده شود.

استفاده از میخک

میخک حاوی ماده مؤثری به نام اوژنول است که خاصیت ضددرد و ضدالتهاب دارد. اوژنول به‌عنوان یک بی‌حس‌کننده‌ی طبیعی عمل کرده و اعصاب دندان را موقتا بی‌حس می‌کند. برای استفاده از میخک، یک تکه پنبه را به روغن میخک آغشته کنید و روی دندان یا لثه‌ی دردناک بمالید. در صورت نداشتن روغن میخک می‌توانید چند عدد میخک خشک را آسیاب کرده و با کمی آب به صورت خمیر دربیاورید و آن را روی دندان قرار بدهید. حتی جویدن آرام یک عدد میخک کامل و قراردادن آن در کنار دندان دردناک می‌تواند در درمان دندان درد ناگهانی در شب موثر باشد.

چای نعناع

نعناع فلفلی حاوی ترکیبات ضدمیکروب و منتول است. منتول خاصیت خنک‌کنندگی و بی‌حس‌کنندگی خفیفی دارد که می‌تواند درد را موقتی آرام کند. یک لیوان چای نعناع کیسه‌ای دم کنید و بگذارید ولرم شود، سپس جرعه‌جرعه در دهان مزه مزه کنید و بیرون بریزید و سپس همان کیسه چای استفاده شده را روی دندان دردناک بگذارید. دهان‌شویه چای نعناع علاوه‌بر اثر ضدعفونی، با حس خنکی خود اعصاب را آرام می‌کند.

سیر

سیر یک آنتی‌باکتریال طبیعی قوی است و در طب سنتی برای تسکین درد دندان استفاده می‌شده است. ماده موثر اصلی در سیر آلیسین نام دارد که قادر است باکتری‌های مولد پوسیدگی دندان را از بین ببرد. یک حبه سیر را له کرده و خمیر حاصل را روی دندان دردناک قرار دهید، یا یک حبه را بجوید و چند دقیقه در سمت دردناک دهان نگه دارید. افرادی که مشکلات انعقاد خون یا داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند در مصرف خوراکی سیر زیاده‌روی نکنند.

در جدول زیر خلاصه‌ای از روش‌های فوق و تأثیر هر کدام ارائه شده است:

• نکته: هرگز نباید انتظار داشت که این درمان‌های خانگیِ درمان دندان درد ناگهانی در شب جایگزین درمان دندان‌پزشکی شوند. این روش‌ها صرفاً درد را موقتاً تخفیف می‌دهند و اجازه می‌دهند فرد بتواند شب را سپری کند. برای پیشگیری از آسیب بیشتر، از وارد آوردن فشار زیاد به دندان دردناک (مثلا جویدن غذاهای سفت) خودداری کنید و از غذاها یا نوشیدنی‌های بسیار سرد، داغ یا شیرین نیز دوری نمایید. رعایت بهداشت دهان (مسواک زدن با خمیر دندان حاوی فلوراید و نخ دندان کشیدن) در روزهایی که دندان‌درد دارید اهمیت ویژه دارد زیرا از تشدید عفونت جلوگیری می‌کند.

چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

اگر پس‌از انجام اقدامات فوق برای درمان دندان درد ناگهانی در شب، درد دندان شما بیش از ۱–۲ روز ادامه یافت یا علائمی نظیر تب, تورم شدید صورت یا لثه، درد شدید هنگام گاز زدن و جویدن، خروج ترشحات بدبو (چرک) از لثه یا دندان مشاهده کردید، طبق گفته وب‌سایت mayoclinic.org، این‌ها می‌توانند نشانه گسترش عفونت یا مشکلات جدی‌تر باشند و نیاز به توجه فوری دندان‌پزشکی دارند. درد شدید که با مسکن هم آرام نشود یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود و نباید نادیده گرفته شود. در این شرایط به جای تحمل درد در شب‌های بعدی، حتماً هر چه زودتر به دندان‌پزشک یا مراکز اورژانس دندان‌پزشکی مراجعه کنید.

به‌طورکلی دندان‌درد علامتی است که نباید نسبت به آن بیخیال بود. حتی اگر درد پس‌از یکی دو روز کاهش یافت، بهتر است دندان مورد نظر توسط دندانپزشک معاینه شود. پوسیدگی دندان و ترک‌های ریز ممکن است با گذشت زمان بدتر شوند و در صورت درمان نشدنمنجر به آبسه، بیماری لثه یا از دست رفتن دندان شوند.